Vlaams Afgevaardige D’havé ziet door samenwerking het hart van het oude graafschap weer kloppen

  • 12 juli 2019

Filip D’havé is sinds 1 januari Algemeen Afgevaardigde van de Vlaamse Regering in Nederland. Met een scherp oog voor de Vlaams-Zeeuwse samenwerking. Sinds de vorming van de fusiehaven North Sea Port zien we elkaar meer dan ooit staan.

Jarenlang keken we vrijwel uitsluitend naar het noorden. Naar Den Haag, waar ze het voor het hele land voor het zeggen hebben. En naar Rotterdam, de giga-haven die misschien een paar snippers over de rand richting Zeeland wilde laten vallen. Het heeft even tijd gekost. Pas recent hebben we veel meer oog gekregen voor de directe buren ten zuiden van Zeeuws-Vlaanderen.

Lange tijd was Vlaanderen buitenland. We benadrukten eerder de verschillen dan de overeenkomsten. Daarin kwam een rigoureuze verandering toen per 1 januari vorig jaar Zeeland Seaports en de haven van Gent fuseerden. Wie niet in het havengebied werkt, heeft het misschien nog niet meteen in de gaten, maar opeens is de eeuwenoude, scherp getekende grens een stuk vager geworden. Zeeland, Vlaanderen en misschien zelfs Noord-Frankrijk hebben meer gemeenschappelijks dan we op het eerste gezicht zouden zeggen. Filip D’havé formuleert het zo: ,,Je ziet het hart van het oude graafschap Vlaanderen weer kloppen.”

Filip D’havé is Algemeen Afgevaardigde van de Vlaamse Regering in Nederland. Zo gaat dat met België. Ze hebben een ambassadeur in Den Haag voor de Belgische federale regering. Daarnaast heeft Vlaanderen sinds 1994 een onafhankelijke diplomatieke missie. De baas daarvan heet Algemeen Afgevaardigde. Hij heeft praktisch net zoveel bevoegdheden als de eigenlijke ambassadeur. Luchthavens, havens, onderwijs, cultuur, landbouw: alles wat burgers en bedrijven raakt, zit in zijn portefeuille. Het grootste verschil met de ambassadeur is dat de ambassadeur de koning van België vertegenwoordigt.

Grensgeval

Je mag Filip D’havé (1960) inmiddels een ervaren kracht noemen. In 2000 kwam hij in diplomatieke dienst. Na eerst permanente vertegenwoordiger geweest te zijn bij de EU in Brussel werd hij in 2008 Algemeen Afgevaardigde in Den Haag. In 2014 kwam hij in Parijs terecht. Nu is hij sinds 1 januari terug in Den Haag. En zegt: ,,Nederland beviel en bevalt me mateloos.” En ook: ,,Ik ben een grensgeval.” Letterlijk, voegt hij daaraan toe. Als geboren Bruggeling kent hij de grensregio. Zijn echtgenote Miranda de Schepper is afkomstig uit het Nederlandse Koewacht. Schoonouders en een schoonzus wonen in Terneuzen, een schoonbroer in Zuiddorpe.

We praten met hem in de Oude Deputatiezaal van het Provinciehuis in Gent. Om te polsen hoe het naar zijn idee staat met de verstandhouding tussen Vlaanderen en Zeeland.

North Sea Port (NSP)

D’havé: ,,De hele mentaliteit is sinds 1 januari 2018, toen North Sea Port werd gevormd, heel snel omgeslagen. Economisch gezien en ook politiek is er een sterke vervlechting tussen Vlaanderen en Zeeland ontstaan. De fusie heeft al vele schaalvoordelen opgeleverd. Met 14,5 miljard euro aan toegevoegde waarde is NSP de derde haven van Europa, na Rotterdam en Antwerpen. Met op dit moment 525 bedrijven en honderdduizend tewerkstellingen. In Rotterdam en Antwerpen gaat het om overslag en petrochemie. Gent en Zeeland Seaports vormen samen een industriële haven, de schepen die hier komen hebben ook echt een lokale bestemming, voor de plaatselijke industrie. Denk aan DOW en Yara. Omdat het niet om overslag draait, is er veel minder onnodig verkeer. Daarmee heeft NSP meer toekomst dan vele andere havens, zeker in het licht van het beperken van uitstoot van CO2.”

Hedwige

,,De grote gedachte achter de havenfusie is heel rationeel, bedrijfs-economisch. Emotie staat buiten spel. Dat was wel anders tijdens mijn eerste periode als Algemeen Afgevaardigde van 2008 tot 2014. De commotie over de ontpoldering van de Hedwigepolder draaide bijna op irrationele gevoelens. Vlamingen begrepen niet waarom Zeeuwen de emoties van 1953 erbij haalden. Er zou vruchtbare grond worden opgeofferd voor Antwerpse havenbelangen, dat en andere indianenverhalen deden de ronde. Politiek kwam de relatie op scherp te staan. Ik heb in die tijd een fietstocht door Zeeland gemaakt, omdat ik het als mijn taak zag begrip op te brengen voor Nederland. Ik sprak bestuurders, mensen van bedrijven, mensen in de straat. Met burgemeester Jan-Frans Mulder van Hulst fietste ik naar Saeftinghe. We begrepen elkaar. We moesten vermijden dat de Hedwigekwestie naar het Permanent Hof van Arbitrage zou worden gebracht. Dan was de ontpoldering echt een atoombom geworden. Op diplomatiek niveau zijn we eruit gekomen, de wrange gevoelens zijn weggewerkt. Onze relatie is daardoor schokbestendiger, robuuster geworden.”

Verbindingen

,,Wat verbindt Nederland en Vlaanderen? Dan heb je het meteen over onderwerpen als zeespiegelstijging en energietransitie. Daarover werd gesproken op de topontmoetingen tussen Vlaanderen en Nederland. Het begon met een gezamenlijke handelsmissie naar Texas in 2011. Een jaar later was de eerste topontmoeting met premier Rutte en Kris Peeters, de toenmalige minister-president van Vlaanderen, en de ministers van Verkeer en waterstaat. Vorig jaar was in Middelburg alweer de vierde top. Telkens worden er grensverleggende afspraken gemaakt, die tien jaar geleden volstrekt onmogelijk zouden zijn geweest. Vorig jaar is besloten tot samenwerking tussen de Universiteit Gent en de Campus Zeeland. Ze buigen zich over deltavraagstukken als alternatieve voeding, stijging van de zeespiegel en het offshore opwekken van stroom. Er wordt gekeken of de samenwerking kan worden doorvertaald in een masteropleiding watermanagement in Zeeland. Bijkomend doel is dat er meer jonge mensen ter plekke blijven of terugkeren. En als je dan toch daar een universiteit wilt, ga dan naar Gent.”

Binnenvaart

,,We overleggen over wegen en spoor in de Kanaalzone. De steeds vaker en langer openstaande brug bij Sluiskil vormt hoe langer hoe meer een obstakel voor het goederenspoorverkeer. Er is onder voorzitterschap van Karla Peijs een speciaal overleg over de spoorverbinding van Terneuzen naar Gent. Dat soort zaken past in een groter plaatje, zoals de corridor naar de Middellandse Zee. Ook de Seine-Schelde-verbinding hebben we in het vizier. De Franse president Macron heeft na druk van onze kant besloten toch door te gaan met de aanleg van een nieuw kanaal tussen Compiègne en Cambrai. Dan heb je het over 106 kilometer, kostprijs 4,5 miljard. Alles staat klaar, de werkzaamheden kunnen volgend voorjaar beginnen. Vlaanderen heeft de Leie al aangepast: bruggen verbreed en verhoogd en een nieuwe sluis bij Kortrijk. Allemaal om capaciteit te creëren voor duwvaart-convooien. Terneuzen wordt straks de high-way voor de nieuwe generatie binnenvaartschepen van 4500 ton en drie lagen containers. De bestaande sluis en een stukje van de nieuwe worden ervoor vrijgemaakt.”

Nederlandse taal

,,De Seine-Schelde-verbinding kunnen we als ruggengraat gebruiken voor nieuwe samenwerking. De regio Hauts-de France zit in hetzelfde culturele landschap als Vlaanderen en Zeeland. Je ziet dat aan de gehechtheid aan tradities, aan de bouw, aan de taal. Terug naar het voormalige Graafschap Vlaanderen, zo voelt het. Dat besloeg tijdens de middeleeuwen een deel van Noord-Frankrijk, Vlaanderen en het huidige Zeeuws-Vlaanderen. In Noord-Frankrijk zie je een toenemende bereidheid om Nederlands te leren, gemiddeld vierduizend leerlingen per jaar op middelbare scholen. Dat gebeurt met het oog op werkgelegenheid. In de Franse regio is 11 tot 12 procent werkloos, in Vlaanderen en Zeeland is schaarste aan arbeidskrachten. Laat de Fransen maar in Vlaamse en Zeeuwse bedrijven binnenstromen. Identiteit speelt hier minder dan bijvoorbeeld in Limburg. Wat ons verbindt, is de feitelijkheid van elke dag. We delen nog geen identiteit. Misschien hoeft dat ook niet.”

Bron: PZC Jan van Damme
Foto:
© Camile Schelstraete